Selfcare

Rock Your Mooncycle! Over chakra’s en menstruatieklachten

Buikkrampen, overgeven, diarree, flauwvallen, migraine, stemmingswisselingen. Volgens wetenschappelijk onderzoek is dit voor minstens 60% van de Westerse vrouwen een maandelijks terugkerend probleem. Sommige vrouwen hebben zo veel last van de menstruatie, dat zij als gevolg van de pijn één of twee dagen per maand niet kunnen functioneren. Uiteraard is het prettig om acute klachten te verlichten door een bepaalde yogahouding aan te nemen, maar net zo interessant is het om te weten waar de klachten vandaan komen. En die onderliggende oorzaak van menstruatieproblemen blijkt onder andere verklaard te kunnen worden aan de hand van de chakrafilosofie.

De menstruatie is een natuurlijke, cyclische gebeurtenis die zich afspeelt in het vrouwelijk lichaam. Het Griekse woord ‘mene’, en het daarvan afgeleide Latijnse woord ‘mensis’ betekenen ‘maan’ of ‘maand’, en herinneren eraan dat ons lichaam, net als de natuur buiten ons, een eigen ritme kent. Dat ritme doet denken aan het periodieke wassen en afnemen van de maan. Diverse studies laten zien dat een groot aantal van de menstruatiecycli samenloopt met de cyclus van de maan. Uit deze onderzoeken komt naar voren dat bij de meeste vrouwen de menstruatie begint tijdens nieuwe maan, tussen vier en zes uur ’s nachts, dus op het donkerste moment van de maand. Vervolgens volgt onze cyclus de cyclus van de maan: het baarmoederslijmvlies wordt opgebouwd in de tijd van de wassende maan, de eisprong vindt plaats bij volle maan, waarna de maan afbouwt en ook ons lichaam zich klaarmaakt voor de menstruatie. Het menstrueren duurt gewoonlijk drie tot vijf dagen, een volledige menstruatiecyclus vijfentwintig tot veertig dagen. Sneller vermoeid zijn, stemmingswisselingen, gevoeligheid van de borsten en een lichte zwelling van de onderbuik zijn symptomen die tijdens een normale menstruatie kunnen voorkomen. Ook kan er een afname van de fysieke weerbaarheid voor virussen en infecties optreden. Van menstruele aandoeningen wordt gesproken wanneer de menstruatie of de tijd daaromheen het dagelijks functioneren in meer of mindere mate beïnvloedt.

De meest voorkomende aandoeningen zijn menstruatiepijn (dysmenorroe) en premenstrueel syndroom (PMS). Er wordt vaak gedacht dat deze klachten bij een normale menstruatie horen, maar dat is niet het geval. Naast deze aandoeningen zijn er ook andere klachten die aan de menstruatie zijn gerelateerd, zoals endometriose en PCOS. Bij endometriose groeit het weefsel, dat de binnenbekleding van de baarmoeder vormt, op plekken buiten de baarmoeder. Bij PCOS groeien er cystes op de eierstokken. Beide aandoeningen kunnen zorgen voor buikpijn, afwijkingen in de menstruatiecyclus en onvruchtbaarheid. Bij bestaande klachten, maar ook om klachten te voorkomen, is het van belang de hele maand aandacht aan lichaam en geest te besteden, en je yogabeoefening tijdens je menstruatie aan te passen. Als je les volgt, zul je vast wel gehoord hebben dat je beter geen omgekeerde houdingen kunt beoefenen tijdens de menstruatie. Dit wordt geadviseerd omdat omgekeerde houdingen ervoor zorgen dat het menstruatiebloed terug de baarmoeder instroomt, en van daaruit richting de eierstokken vloeit, wat een tegennatuurlijke situatie is. Dit zou kunnen bijdragen aan het ontstaan van endometriose en hevige buikkrampen. Bovendien zou de menstruatiecyclus ook dusdanig verstoord kunnen raken, dat het bloeden voor langere tijd volledig kan stoppen. Behalve omgekeerde houdingen, worden ook staande houdingen, zonnegroeten, sterke achteroverbuigingen en alle buikspieroefeningen afgeraden. Opvallend is dat al deze houdingen iets gemeen hebben: ze verstoren de apana vayu.

In verschillende delen van het lichaam wordt de adem anders ervaren, en heeft deze een andere functie. De adem kan ook gericht worden ingezet en gevoeld worden in de verschillende delen van het lichaam. De vayu’s zijn deze ademrichtingen. Apana vayu is de adem in het onderlichaam, lager dan de navel. De richting van deze adem is omlaag en schuin naar voren. De apana vayu zorgt voor het bewaren en het uitdrijven van de ontlasting en urine, en zet aan tot baren, menstrueren en de zaadlozing. Als de apana vayu verstoord raakt, kan de menstruatiecyclus ook verstoord raken. Apana vayu is verbonden met eerste en tweede chakra. De chakra’s zijn niveaus van het bewustzijn, en zorgen voor een interactie tussen het stoffelijke (het lichaam) en het onstoffelijke (de geest). Het lichaam en de geest zijn hierdoor innig met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar. De locaties van de zeven chakra’s corresponderen met de indeling in wervelgroepen van de wervelkolom. Aan de vorm, de kracht en de souplesse van een bepaald deel van de wervelkolom kan dan ook afgelezen worden wat de conditie van het chakra is dat zich op die hoogte bevindt. Yogahoudingen oefenen invloed uit op de chakra’s, en hebben een kwaliteit die op één of meerdere van de chakra’s werkt.

De Amerikaanse gynaecologe Christiane Northrup schrijft in haar boek ‘Vrouwenlichaam, vrouwenwijsheid’ dat de meeste menstruele aandoeningen samenhangen met een blokkade in één van de onderste drie chakra’s, en dan vooral in het tweede chakra. Zij stelt dat de onderste drie chakra’s zo nauw samenwerken, dat een blokkade in eerste en derde chakra ook gevolgen kan hebben voor tweede chakra. Het gebied van het eerste chakra toont hoe we ons verbonden voelen met de aarde, met onze omgeving, ons thuis. Van hieruit weten we wie we kunnen vertrouwen en waar we veilig zijn. Onverwerkte familiekwesties, misbruik en verwaarlozing in de kindertijd kunnen zorgen voor blokkades in eerste chakra. De gebieden die bij het tweede chakra horen, zijn het bekken, de vulva, vagina, baarmoederhals, baarmoeder, eierstokken en blaas. Als de energie in dit gebied niet goed stroomt, kan dit tot gynaecologische problemen lijden. Voorbeelden van problemen die zorgen voor een stagnatie van energie in dit gebied, zijn verlatingsangst, schuldgevoelens, schaamte en seksueel misbruik. Het derde chakra heeft te maken met het zelfbeeld, de zelfwaardering en het zelfvertrouwen van een persoon. Verstoringen in dit chakra kunnen ontstaan wanneer er een extreme geldingsdrang is, maar ook door gevoelens van minderwaardigheid, een te agressieve of te defensieve houding en een te sterk gevoel van verantwoordelijkheid. Northrup stelt dat vrouwen vaak een laag zelfbeeld hebben, wat ook een negatieve invloed uitoefent op tweede chakra.

Wanneer er in de verschillende yogastromingen houdingen aangeraden worden om menstruele klachten te voorkomen of te verlichten, valt het op dat dit vooral asana’s zijn die op het tweede chakra werken: veel vooroverbuigingen, waarbij de nadruk ligt op het geven van ruimte aan liezen, onderbuik, onderrug en heupen. Dekens, kussens en bolsters kunnen voor ondersteuning in deze houdingen zorgen. Al deze houdingen kalmeren de apana vayu, die het functioneren van de bekkenorganen ondersteunt. Chakrafilosofisch bezien behoort het bekken tot het gebied waarin eerste en tweede chakra zich manifesteren. Ben je ongesteld en heb je geen zin in al deze yogahoudingen, ook goed. Want dit is wat veel vrouwen uit zichzelf het liefste doen wanneer ze menstrueren: rust, warmte en ondersteuning opzoeken.

Dit artikel is geschreven door Irina Verwer. 

LEES OOK